Przewodnik
Sala nasrydzka: dlaczego barcelońskie tablao wygląda jak Alhambra
Styl kryjący się za łukami i dlaczego wybrano go dla flamenkowego domu na katalońskiej ulicy.
Zobacz terminy na GetYourGuide ↗Do czego odnosi się styl nasrydzki
| Element | Co to jest |
|---|---|
| Dynastia Nasrydów | Ostatnia muzułmańska dynastia panująca na Półwyspie Iberyjskim, z siedzibą w Granadzie |
| Alhambra | Ich kompleks pałacowy w Granadzie, patron stylu |
| Muqarnas / rzeźbiony stiuk | Dekoracja z rzeźbionego tynku o strukturze plastra miodu |
| Płytki geometryczne (bliskie azulejo) | Wzory płytek z gwiazdami i wielokątami typowe dla tego stylu |
Co oznacza „styl nasrydzki
Nasrydzi byli ostatnią muzułmańską dynastią panującą nad jakąkolwiek częścią Półwyspu Iberyjskiego, rządzącą z Granady aż do 1492 roku. Ich charakterystycznym dziedzictwem architektonicznym jest kompleks pałacowy Alhambra — rzeźbiony stiuk, geometryczne płytki i łuki podkowiaste, tworzone z myślą o efekcie z bliska, a nie z oddali. To styl, który należy czytać powoli, z bliska, a nie podziwiać z drugiego końca dziedzińca — co jest częścią tego, dlaczego stosunkowo dobrze przekłada się na wnętrze pomieszczenia, a nie na otwarty kompleks pałacowy. Samo słowo „nasrydzki" pochodzi od Banu Nasr, arabskiej nazwy dynastii, a styl ten bywa szerzej określany jako architektura mauretańska lub andaluzyjska, choć „nasrydzki" odnosi się konkretnie do tej ostatniej i najbardziej wyrafinowanej fazy, a nie do wcześniejszych budowli z epoki Umajjadów, położonych dalej na południe, w Kordobie.
Dlaczego barcelońskie tablao go zapożyczyło
Sam flamenco ma głębokie korzenie w Andaluzji, a około trzydziestej rocznicy powstania tablao w 1990 roku sala została gruntownie odnowiona właśnie w tym nasrydzkim stylu — celowe wizualne powiązanie między salą a formą sztuki, która jest w niej wykonywana, a nie generyczny „hiszpański" wybór dekoracyjny. Wiele miejsc flamenco w całej Hiszpanii opiera się na płaskich, generycznych andaluzyjskich znakach — kutym żelazie, płytkach ceramicznych, girlandach świetlnych — nie angażując się w konkretną tradycję architektoniczną tak, jak robi to ta sala. Muqarnas — przypominające plaster miodu sklepienie stalaktytowe związane z tym stylem — jest jedną z bardziej technicznie wymagających form islamskiej dekoracji architektonicznej do odtworzenia, ponieważ opiera się na powtarzających się trójwymiarowych jednostkach geometrycznych, a nie na płaskim powtarzalnym wzorze, który można po prostu odbić szablonem lub wyłożyć płytkami.
Rzeźbiony tynk, nie malunek
Dekoracyjne powierzchnie nawiązują do rzeźbionego stiuku, a nie płaskiego malarstwa ściennego — ten sam warstwowy, trójwymiarowy relief, dzięki któremu wnętrza samej Alhambry z oddali odbierane są jako faktura, a nie wzór. To rozróżnienie ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać: malowany wzór wygląda tak samo w każdym świetle, podczas gdy rzeźbiony relief inaczej łapie cień w zależności od tego, gdzie w sali pada światło, co zmienia wygląd ścian przez cały wieczór, gdy oświetlenie samego występu się zmienia. Prawdziwe prace renowacyjne w tradycji nasrydzkiej, takie jak te, które tablao przypisuje sobie bez wymieniania nazwisk, zazwyczaj angażują tynkarzy i układaczy płytek szkolonych specjalnie w technikach wciąż stosowanych przy utrzymaniu samej Alhambry, obiektu wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, którego prace konserwatorskie są stale finansowanym, specjalistycznym rzemiosłem, a nie jednorazowym zadaniem dekoracyjnym.
Kto je przeprowadził
Historia samego tablao przypisuje prace konserwatorom wyszkolonym w granadzkiej tradycji renowacyjnej — tej samej dyscyplinie, która utrzymuje samą Alhambrę — bez publicznego wymieniania nazwisk na własnej stronie tablao. To znaczący atut nawet bez wymienionych nazwisk: granadzka szkoła renowacji to konkretne, uznane rzemiosło, a nie ogólne twierdzenie dekoratora, że „inspirował się" architekturą mauretańską w sposób abstrakcyjny. Niebieskie i złote akcenty w płytkach w stylu nasrydzkim często nawiązują do geometrii gwiazd i wielokątów obecnej w całych wnętrzach Alhambry — języka wizualnego opartego na powtarzających się ośmioramiennych gwiazdach i zazębiających się wielokątach, a nie na obrazach figuralnych, co jest zgodne z szerszą tradycją islamskiej ornamentyki architektonicznej unikającej przedstawień postaci w kontekstach religijnych i dworskich.
Sala stworzona po to, by podziwiać ją z bliska
Ponieważ w tablao goście siedzą blisko niskiej sceny, a nie w odległości teatralnej, rzeźbione detale na ścianach są czymś, obok czego spędza się cały wieczór, a nie dekoracją dostrzeżoną z balkonu. Przyjdź nieco wcześniej, jeśli pozwala na to twoje miejsce — warto naprawdę przyjrzeć się łukom i kaflom wokół swojego stolika, a nie tylko scenie; sama sala jest częścią tego, co zarezerwowałeś, a nie wyłącznie tłem. Nie jest to wyłączne dla Barcelony — dekoracje w stylu nasrydzkim pojawiają się w restauracjach, hotelach i obiektach kulturalnych w całej Hiszpanii i poza nią — ale zestawienie ich właśnie z flamenkowym tablao, a nie z typowym barem tapas czy hotelem, tworzy bardziej bezpośrednie połączenie między wystrojem sali a sztuką, która jest w niej wykonywana.
Andaluzja i Katalonia, ramię w ramię
Efektem jest sala, która w katalońskiej stolicy jest wyraźnie andaluzyjska — przypomnienie, że sam flamenco dotarł do Barcelony na długo przed tą konkretną salą, niesiony przez pokolenia andaluzyjskich migrantów przybywających do miasta w XX wieku. Zobaczenie tej historii wbudowanej w ściany, a nie tylko odgrywanej na scenie, jest prawdopodobnie tym, co wyróżnia to tablao na tle pokazu flamenco wystawianego w typowej sali bankietowej czy hotelowej. Niezależnie od tego, czy odwiedzający zna już tę historię, sama sala została zaprojektowana tak, by przekazywać ją wizualnie — łuki i kafla wykonują tu prawdziwą pracę, a nie służą jedynie jako ogólna „hiszpańska" atmosfera dla publiczności, która może się bliżej nie przyglądać.