Οδηγός
Η αίθουσα των Νασριδών: γιατί ένα ταμπλάο της Βαρκελώνης μοιάζει με την Αλάμπρα
Το στυλ πίσω από τις καμάρες, και γιατί επιλέχθηκε για ένα σπίτι φλαμένκο σε έναν καταλανικό δρόμο.
Δείτε ημερομηνίες στο GetYourGuide ↗Τι σημαίνει ο όρος «στυλ των Νασριδών»
| Στοιχείο | Τι είναι |
|---|---|
| Δυναστεία των Νασριδών | Η τελευταία μουσουλμανική δυναστεία που κυβέρνησε στην Ιβηρική, με έδρα τη Γρανάδα |
| Η Αλάμπρα | Το συγκρότημα παλατιών τους στη Γρανάδα, που έδωσε το όνομά του στο στυλ |
| Μουκαρνάς / σκαλιστό κονίαμα | Η διακόσμηση από σκαλιστό γύψο με μορφή κηρήθρας |
| Γεωμετρικό πλακίδιο (συγγενικό με το αζουλέζο) | Μοτίβα πλακιδίων με αστέρια και πολύγωνα, χαρακτηριστικά του ύφους |
Τι σημαίνει «νασριδικό ύφος»
Οι Νασρίδες ήταν η τελευταία μουσουλμανική δυναστεία που κυβέρνησε οποιοδήποτε τμήμα της Ιβηρικής Χερσονήσου, με έδρα τη Γρανάδα έως το 1492. Η χαρακτηριστική αρχιτεκτονική κληρονομιά τους είναι το συγκρότημα του παλατιού της Αλάμπρα — σκαλιστό κονίαμα, γεωμετρικά πλακίδια και αψίδες πετάλου, σχεδιασμένα για εντύπωση από κοντινή απόσταση παρά από μακριά. Πρόκειται για ένα ύφος που προορίζεται να διαβαστεί αργά, από κοντά, αντί να θαυμαστεί από την άλλη άκρη μιας αυλής — κι αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που μεταφέρεται με αρκετά καλά αποτελέσματα σε έναν εσωτερικό χώρο αντί σε ένα ανοιχτό συγκρότημα παλατιού. Η ίδια η λέξη «Νασρί» προέρχεται από το Banu Nasr, το αραβικό όνομα της δυναστείας, και το ύφος αναφέρεται μερικές φορές ευρύτερα ως μαυριτανική ή ανδαλουσιανή αρχιτεκτονική, αν και ο όρος «Νασρί» αναφέρεται ειδικά σε αυτή την τελευταία και πιο εκλεπτυσμένη φάση της παρά στα παλαιότερα κτίρια της εποχής των Ομεϋαδών, νοτιότερα στην Κόρδοβα.
Γιατί ένα ταμπλάο της Βαρκελώνης το δανείστηκε
Το ίδιο το φλαμένκο έχει βαθιές ρίζες στην Ανδαλουσία, και γύρω από την τριακοστή επέτειο του ταμπλάο το 1990, ο χώρος αναδιακοσμήθηκε ουσιαστικά σε αυτό το νασριδικό ύφος — μια σκόπιμη οπτική σύνδεση μεταξύ του χώρου και της τέχνης που φιλοξενεί, παρά μια γενική «ισπανική» διακοσμητική επιλογή. Πολλοί χώροι φλαμένκο σε όλη την Ισπανία βασίζονται σε επίπεδα, γενικά ανδαλουσιανά σημάδια — σφυρήλατο σίδερο, κεραμικά πλακίδια, φωτάκια σειράς — χωρίς να δεσμεύονται σε μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική παράδοση όπως κάνει αυτός ο χώρος. Το μουκαρνάς — οι θολωτές διακοσμήσεις με μορφή κηρήθρας που συνδέονται με αυτό το ύφος — είναι μία από τις πιο τεχνικά απαιτητικές μορφές ισλαμικής αρχιτεκτονικής διακόσμησης προς αναπαραγωγή, καθώς βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες τρισδιάστατες γεωμετρικές μονάδες και όχι σε ένα επίπεδο επαναλαμβανόμενο μοτίβο που μπορεί απλώς να αποτυπωθεί με στένσιλ ή πλακίδια.
Σκαλιστός γύψος, όχι χρώμα
Οι διακοσμητικές επιφάνειες παραπέμπουν σε σκαλιστό κονίαμα παρά σε επίπεδη τοιχογραφία — το ίδιο πολυεπίπεδο, τρισδιάστατο ανάγλυφο που κάνει τους εσωτερικούς χώρους της ίδιας της Αλάμπρα να διαβάζονται ως υφή παρά ως μοτίβο από απόσταση. Αυτή η διάκριση έχει μεγαλύτερη σημασία απ' ό,τι ακούγεται: ένα ζωγραφισμένο μοτίβο διαβάζεται το ίδιο σε οποιοδήποτε φως, ενώ το σκαλιστό ανάγλυφο συλλαμβάνει τη σκιά διαφορετικά ανάλογα με τη θέση του φωτισμού του χώρου, γεγονός που αλλάζει την όψη των τοίχων καθ' όλη τη διάρκεια της βραδιάς καθώς μεταβάλλεται ο φωτισμός της παράστασης. Η γνήσια αποκατάσταση στην παράδοση των Νασριδών, του είδους που το ταμπλάο πιστώνει χωρίς να κατονομάζει άτομα, περιλαμβάνει συνήθως σοβατζήδες και πλακιδοθέτες εκπαιδευμένους ειδικά σε τεχνικές που χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα για τη συντήρηση της ίδιας της Αλάμπρα, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO του οποίου το έργο συντήρησης αποτελεί συνεχώς χρηματοδοτούμενη, εξειδικευμένη τέχνη και όχι μια εφάπαξ διακοσμητική εργασία.
Ποιος το πραγματοποίησε
Η ιστορία του ίδιου του ταμπλάο πιστώνει αναστηλωτές εκπαιδευμένους στην παράδοση αποκατάστασης της Γρανάδας — την ίδια πειθαρχία που συντηρεί την ίδια την Αλάμπρα — χωρίς να κατονομάζει άτομα δημόσια στον ιστότοπο του ταμπλάο. Πρόκειται για σημαντικό διαπιστευτήριο ακόμη και χωρίς ονόματα: η σχολή αποκατάστασης της Γρανάδας είναι μια συγκεκριμένη, αναγνωρισμένη τέχνη, όχι ο γενικός ισχυρισμός ενός διακοσμητή ότι εμπνεύστηκε «αφηρημένα» από μαυριτανική αρχιτεκτονική. Οι μπλε και χρυσές πινελιές στα νασριδικά πλακίδια συνήθως ηχούν τη γεωμετρία με αστέρια και πολύγωνα που απαντά σε όλους τους εσωτερικούς χώρους της ίδιας της Αλάμπρα, μια οπτική γλώσσα βασισμένη σε επαναλαμβανόμενα οκτάκτινα αστέρια και αλληλοσυνδεόμενα πολύγωνα αντί σε παραστατικές εικόνες, συνεπής με την ευρύτερη παράδοση του ισλαμικού αρχιτεκτονικού διακόσμου που αποφεύγει αναπαραστατικές μορφές σε θρησκευτικά ή αυλικά περιβάλλοντα.
Ένα δωμάτιο φτιαγμένο για να το θαυμάζεις από κοντά
Επειδή στο ταμπλάο οι θέσεις των επισκεπτών είναι κοντά γύρω από μια χαμηλή σκηνή και όχι σε απόσταση θεάτρου, η σκαλιστή λεπτομέρεια στους τοίχους είναι κάτι που το έχεις δίπλα σου για ολόκληρη τη βραδιά, όχι σκηνικό που το διακρίνεις από θέση εξώστη. Φτάσε λίγο νωρίτερα, αν το επιτρέπει η θέση σου, και αξίζει πραγματικά να κοιτάξεις τις αψίδες και τα πλακίδια γύρω από το τραπέζι σου και όχι μόνο τη σκηνή — η ίδια η αίθουσα είναι μέρος αυτού που έχεις κλείσει, όχι απλώς το φόντο του. Τίποτα από αυτά δεν είναι μοναδικό στη Βαρκελώνη — η διακόσμηση με επιρροές των Νασριδών εμφανίζεται σε εστιατόρια, ξενοδοχεία και πολιτιστικούς χώρους σε όλη την Ισπανία και πέρα από αυτήν — αλλά ο συνδυασμός της ειδικά με ένα ταμπλάο φλαμένκο, αντί με ένα συνηθισμένο μπαρ ταπάς ή μια λόμπι ξενοδοχείου, χαράζει μια πιο άμεση γραμμή ανάμεσα στον σχεδιασμό της αίθουσας και στην τέχνη που παρουσιάζεται μέσα της.
Ανδαλουσία και Καταλονία, δίπλα δίπλα
Το αποτέλεσμα είναι μια αίθουσα ορατά ανδαλουσιανή σε μια καταλανική πρωτεύουσα — υπενθυμίζοντας ότι το ίδιο το φλαμένκο ταξίδεψε στη Βαρκελώνη πολύ πριν φτάσει εκεί η συγκεκριμένη αίθουσα, μεταφερμένο από γενιές ανδαλουσιανής μετανάστευσης στην πόλη κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα. Το να βλέπει κανείς αυτή την ιστορία χτισμένη στους τοίχους, αντί απλώς να παίζεται στη σκηνή, είναι αναμφισβήτητα το πιο ασυνήθιστο πράγμα που προσφέρει αυτό το συγκεκριμένο tablao σε σύγκριση με ένα σόου φλαμένκο που ανεβαίνει σε μια γενική αίθουσα εκδηλώσεων ή σε μια αίθουσα χορού ξενοδοχείου. Είτε ο επισκέπτης φτάνει γνωρίζοντας ήδη αυτή την ιστορία είτε όχι, η ίδια η αίθουσα είναι χτισμένη για να την επικοινωνεί οπτικά — οι καμάρες και τα πλακίδια κάνουν πραγματική δουλειά, δεν στέκονται απλώς ως γενική «ισπανική» ατμόσφαιρα για ένα κοινό που μπορεί να μην κοιτάξει προσεκτικά.